Hoe brand je een plaatstalen pan in?

Een stalen koekenpan is voor 99% gemaakt van ijzer, een volledig natuurproduct. Het is dus een duurzame pan die lang mee kan gaan. Een plaatstalen pan moet je zelf inbranden, zo ontstaat een natuurlijke antiaanbaklaag. Het is erg belangrijk dat dit zorgvuldig gebeurd

Deze pannen kunnen de hitte goed verdragen en schroeien vlees mooi dicht. Ook groenten houden hun vitamines beter vast als het verwerkt wordt op hoge temperaturen. Kijk goed of deze pan ook op inductie kan, niet alle plaatstalen pannen zijn hier geschikt voor. Dit komt mede door het gewicht van de pan.

Plaatstalen pan inbranden

Een plaatstalen pan is een klassiek stuk kookgerei waar veel liefhebbers van direct koken gek op zijn. Deze pannen zijn bijna volledig van staal gemaakt (ongeveer 99 % ijzer) en vormen daardoor een duurzaam en veelzijdig instrument in de keuken. Plaatstalen pannen worden sterker naarmate je ze meer gebruikt: ze kunnen extreem hoge temperaturen verdragen, schroeien vlees mooi dicht en helpen groenten hun smaak en vitamines beter vast te houden tijdens het koken.

Het grote verschil met pannen met een moderne antiaanbaklaag is dat een plaatstalen pan deze coating niet van zichzelf heeft. Je pan moet daarom zelf een beschermlaag opbouwen, een proces dat we inbranden of seasoning noemen. Deze protectielaag zorgt ervoor dat de pan minder snel roest en dat voedsel minder aanbrandt en plakt tijdens het koken.

Wat betekent inbranden precies?

Bij het inbranden wordt een dunne laag olie op het staal aangebracht en vervolgens verhit tot de olie chemisch verandert. Door verhitting polymeriseert de olie, wat resulteert in een glanzende, zwarte laag die microscopisch aan het staal hecht. Deze laag werkt als een natuurlijke antiaanbaklaag en beschermt het metaal tegen oxidatie en roest.

In tegenstelling tot geëmailleerd staal, dat van zichzelf een beschermende glaslaag heeft en dus nooit ingebrand hoeft te worden, moet een gewone plaatstalen pan altijd eerst ingebrand worden voordat je hem intensief gebruikt.

Voorbereiding voordat je begint

Voordat je begint met inbranden, is het belangrijk dat de pan volledig schoon en helemaal droog is. Eventuele beschermende waslagen, stof of vetresten van de fabriek of verpakking moeten eerst verwijderd worden. Droog de pan zorgvuldig af en zorg dat er geen water achterblijft, want vocht bevordert roestvorming.

Ook belangrijk om te weten: dit proces werkt alleen op pannen die volledig van plaatstaal zijn gemaakt, zonder houten of plastic handgrepen. Houten onderdelen kunnen beschadigen door de hitte.

Inbranden met behulp van de oven

Een oven is een handige manier om een plaatstalen pan gelijkmatig en diepgaand in te branden. Verwarm de oven voor op circa 180 °C. Terwijl de oven opwarmt reinig je de pan nog eens goed en droog je hem zorgvuldig af.

Vervolgens giet je een klein beetje olie met een hoog rookpunt (zoals zonnebloemolie) in de pan en wrijf je dit met een doekje uit over het hele oppervlak. Het geheim van een goede seasoning is dat de laag heel dun is: te veel olie kan juist zorgen voor plakkerige plekken in plaats van een beschermende coating.

Wanneer de laag gelijkmatig verdeeld is, plaats je de pan ondersteboven in de oven. Leg een velletje aluminiumfolie op de bodem van de oven zodat eventueel druppelende olie niet aan de ovenbodem blijft plakken. Laat de pan ongeveer één uur in de oven staan zodat de olie de kans krijgt om volledig te polymeer-uit te harden. Nadat de tijd voorbij is, laat je de pan afkoelen zonder hem uit de oven te halen, zodat temperatuurschokken vermeden worden.

Inbranden op het fornuis

Wil je liever zonder oven werken, dan kan het inbranden ook op het fornuis. Reinig en droog de pan eerst goed af en zet hem vervolgens op een middelhoog vuur. Laat de pan gelijkmatig opwarmen tot ongeveer 100 °C, zodat het staal gelijkmatig warm wordt.

Net zoals bij de ovenmethode smeer je een dun laagje olie uit over het panoppervlak. Het is belangrijk om hier geduld te hebben: werk met meerdere dunne laagjes olie in plaats van één dikke laag. De temperatuur kun je geleidelijk verhogen tot de olie begint te roken. Tijdens dit proces kan de pan verkleuren en donkere plekken krijgen. Dat is volkomen normaal en onderdeel van het opbouwen van de antiaanbaklaag.

Wanneer de olie is ingebrand, laat je de pan volledig afkoelen. Daarna veeg je eventuele olie- of roestresten weg met een borstel of doekje. Gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen zoals afwasmiddel, want die halen de laag juist weer weg. Om de laag nog sterker te maken kun je dit proces meerdere keren herhalen.

Wat kun je verwachten van je pan na seasoning?

Wanneer het inbrandproces goed is uitgevoerd, verandert de kleur van het staal en ontstaan er donkere tinten en een glanzende, licht vettige uitstraling. Dit is een goed teken: het betekent dat er een natuurlijke antiaanbaklaag is opgebouwd. Juist die verkleuring en het vettige gevoel is niet iets om je zorgen over te maken. Het betekent dat je pan de eigenschappen ontwikkelt waardoor hij beter bakt naarmate hij ouder wordt.

Mocht de seasoning ooit beschadigd raken door bijvoorbeeld schoonmaakmiddelen of extreem heet koken met zure ingrediënten zoals tomaat of wijn, dan kun je het hele proces opnieuw doorlopen om de laag weer te herstellen.

Wat kun je verwachten van je pan na seasoning?

Oven

Stappenplan

Zet de oven aan op 180 °C
Reinig de pan goed en droog hem zorgvuldig af
Giet een dun laagje olie met weinig smaak en een hoog rookpunt (bv zonnebloemolie) in de pan en smeer het uit met een keukenpapiertje en een tang.
Pas op, want de pan is warm. Breng meerdere dunne laagjes aan, hierdoor ontstaat een betere antiaanbaklaag
Zet de pan omgekeerd in de oven en leg op de bodem van de oven aluminiumfolie (zodat het druppende olie niet op de bodem komt) Dit kan alleen als de pan helemaal van plaatstaal is
Laat de pan 1 uur in de oven staan
Haal de pan uit de oven en laat hem afkoelen, smeer de eventuele overgebleven olie met keukenpapier nog in de pan

Fornuis

Stappenplan

Reinig de pan goed en droog hem zorgvuldig af
Zet de pan op het vuur en zorgt dat deze gelijkmatig opwarmt. Niet te heet, ongeveer 100 °C
Giet een dun laagje olie met weinig smaak en een hoog rookpunt (bv zonnebloemolie) in de pan en smeer het uit met een keukenpapiertje en een tang.
Pas op, want de pan is warm. Breng meerdere dunne laagjes aan, hierdoor ontstaat een betere antiaanbaklaag
Verwarm de pan geleidelijk meer, door de temperatuur steeds iets te verhogen. Schrik niet als er donkere plekken komen. Houd de hoge temperatuur enkele minuten vast en laat de boel flink walmen, tot de pan droog is.
Laat hierna de pan gehele afkoelen en maak hem schoon met een borstel. Gebruik geen afwasmiddel, dan haal je de antiaanbaklaag weer weg. Wrijf de overgebleven olie (die er niet uitgaat als je hem leeggiet) in de pan met keukenpapier.
Herhaal dit proces van insmeren en inbranden nog 5 x voor een optimaal resultaat.

Gerelateerde how to's

Hoe onderhoud je je houten snijplank?

Lees in deze blog alles over het onderhouden van jouw houten snijplank!

Hoe werkt het?

Hoe onderhoud je een gietijzeren pan?

Een gietijzeren pan heeft wat meer aandacht en onderhoud nodig dan andere pannen, maar daardoor kunnen ze wel een leven lang mee gaan. Een gietijzeren pan kun je op verschillende manieren schoonmaken, hieronder wordt elke manier uitgelegd.

Hoe werkt het?

Hoe onderhoud je een RVS pan?

RVS is een van de beste materialen voor pannen, omdat het duurzaam en mooi is. Om het mooi te houden, is het wel belangrijk om een regelmatige schoonmaakroutine aan te wennen. Soms ga je net iets te ver met bakken en koekt alles aan. Gelukkig zijn er verschillende manieren om je pan schoon te maken.

Hoe werkt het?